Turistoj kiel politikaj reprezentantoj

leganto en Maroko

En Twitter mi sekvas la pepojn de @Philoponus. Tiu estas Christian Koellerer el Vieno, kiu nuntempe faras grupan studvojaĝon tra Maroko. Jen traduko de mesaĝo el la urbeto Ouarzazate (Varzazato), rande de la dezerto:

Eta, sed laŭtvoĉa manifestacio antaŭ nia hotelo en Ouarzazate. Kiel mi komprenas, por pli da laborpermesoj en Eŭropo.

Unuavide tiuj manifestaciantaj afrikanoj ŝajnas naivaj, ĉar ili supertaksas la potencon de ordinaraj eŭropaj turistoj. Aliflanke ankaŭ ni en riĉa Eŭropo naivas rilate al la gravegaj ekonomiaj problemoj ekster nia armile ŝirmita mondeto.

Amaskomunikiloj en Germanio kutime ne raportas pri tiaj protestoj en marokaj urbetoj. Pri Ouarzazate mi legis la unuan fojon. Tamen mi jam nekonscie vidis ties pejzaĝon en kinejo, ĉar multaj famaj filmoj estis produktitaj tie. Ekzemple la plurlingva filmo Babel pri problemoj de internacia komunikado.

Käthe Reichel

Bundesarchiv Bild 183-1989-1104-012, Berlin, Demonstration, Käthe Reichel

Pasintan nokton mortis Käthe Reichel. Probable vi ne konas ŝian nomon, krom se vi fakas pri germanaj aktoroj aŭ pri Bertolt Brecht. Käthe Reichel estis — se mi neniun forgesis — la laste mortinta amatino de Brecht.

Kiam mi konsciiĝis pri tiu fakto, mi mem surpriziĝis, ĉar Brecht mortis jam antaŭ longa tempo, en 1956, dek jarojn antaŭ mia naskiĝo. Tio montras ne nur rimarkindan aĝodiferencon inter ambaŭ, sed ankaŭ la relative mallongan vivon de Brecht (58 jaroj) kaj la relative longan vivon de Reichel (86 jaroj).

Käthe Reichel estis aktoro, precipe en teatro. Ŝi rolis ankaŭ en multaj germanlingvaj filmoj, en kiuj ŝi parolis per nekutime malforta, persone tipa voĉo. Tia voĉo ŝajne konvenis al ŝia neforta staturo. Tamen, unufoje mi aŭdis ŝin en la reala vivo: dum politika demonstracio. Tiam ŝi surprizis min per veke forta voĉo de teatra aktoro, kiu konvenis por alvoko dum politika protesto. Multfoje ŝi utiligis sian famon por aŭdigi popolajn postulojn je homaj rajtoj kaj justa paco en la mondo.

Abdiko de la ŝtatestro

Horst Köhler kaj Jens Böhrnsen. cc rudimente
Horst Köhler kaj Jens Böhrnsen. (cc) rudimente

Hieraŭ la Prezidanto de Germanio surprizis per abdiko. Horst Köhler klarigis sian decidon per publika kritiko, al kiu mankas — laŭ lia opinio — la necesa respekto antaŭ lia alta ofico.

Kio okazis? Horst Köhler vizitis germanajn soldatojn, kiuj nun okupadas Afganion. En 2010-05-22, dum reflugo al Germanio, li diris en radia intervjuo, ke militado necesas ankaŭ por la ekonomiaj celoj de Germanio. Ankaŭ por tio mortas homoj.

Tio kompreneble kontraŭas la opiniojn de multaj homoj en (kaj certe ankaŭ ekster) Germanio. Normalaj homoj malpreferas morti pro ekonomiaj interesoj. Do, sekvis publika kritikado, kiel ĝi kutimas post nesufiĉe Orwell-a retoriko de politikisto. Intertempe la skandaleto jam finiĝis; multaj eĉ ne rimarkis ĝin. Tial la abdiko de la ŝtatestro estis tre surpriza. Neniu povis imagi, ke Köhler komencas ŝtatan krizon pro tia ordinara afero.

Antaŭ unu jaro mi skribis pri la elektiĝo de Köhler kaj pri la ofico de la Federacia Prezidanto en Germanio ĝenerale. Nun komisie anstataŭas lin la Prezidanto de la Federacia Konsilio, Jens Böhrnsen (vidu la supran bildon). Necesas elekto de nova Federacia Prezidanto ene de 30 tagoj, sed ankoraŭ mankas kandidatoj.

Mia klimato

forcejo - rozkolore nuba

Forcejo — rozkolore nuba

Okazas nun Kopenhaga Kongreso pri Klimata Ŝanĝiĝo. Mi devas konfesi, ke la aŭgurita klimata katastrofo nur milde interesas min. Tamen, por amuzo, mi kalkulis mian propran kontribuon al la damaĝo de la tutplanedaj vivkondiĉoj. Mi trovis germanlingvan retprogramon, kiu montras la proksimuman jaran emision de karbon-dioksido, kiun mi mem kaŭzas pro mia vivstilo. La kalkulilo konsideras la konduton en diversaj vivsferoj: publikaj servoj (kaŭzantaj emisiojn, kiuj ne dependas de individua konduto), energio por loĝado kaj transporto, manĝkutimoj kaj cetera konsumado.

Jen mia persona jara emisio de CO2 kompare al emisio de averaĝa germano:

vivsfero          mi          normalulo

publika           1,24 t       1,24 t
hejtado           0,10 t       1,97 t
kurento           0,65 t       0,75 t
transporto        0,07 t       0,11 t
nutrado           1,33 t       1,65 t
konsumado         2,14 t       2,75 t

sumoj             5,52 t      10,88 t
diferenco                     -5,36 t

Do, eble en lundo mi devos promeni (ne veturi!) al la Prezidanto de Germanio por oficiala peto de nova honora titolo: Klimata Heroo! Mi mem surpriziĝis pri mia klimat-heroeco, ĉar mi ne konscie vivas karbon-dioksid-ŝpare. Sed Germanio ja facile povus duonigi sian karbon-dioksido-emision, se ĉiuj germanoj vivus kiel mi. Tio gravus ankaŭ tutmonde, ĉar Germanio apartenas al la plej grandaj emisiantoj de karbon-dioksido. Eĉ pli bonus, se mi kaj la aliaj germanoj atingus la emisio-nivelon de averaĝa homarano: po 3,8 tunoj da karbon-dioksido dum jaro.

Aŭ ni solvu la problemon liberalisme: Ĉiu ricevu sian propran klimaton!

Al gran sole carico d’amure

Operejo de Leipzig
Unua bildtitolo: La revolucia muziko de Luigi Nono skuas la murojn de miljaroj.
Dua bildtitolo: La Operejo de Leipzig fotita nokte sen stativo.

Ĉiaŭtune en Germanio okazas diversaj festoj rememorige al la Paca Revolucio en 1989. Hodiaŭ antaŭ 20 jaroj falis la Berlina Muro. Tio apartenas al la gravaj historiaj eventoj de la 20-a jarcento, ĉar la Berlina Muro estis simbolo de la Malvarma Milito. La falo de la Berlina Muro markas finon de epoko: ne nur la finon de la Malvarma Milito, sed ankaŭ la finon de la reala socialismo laŭ sovetia modelo. La esencaj trajtoj de la nova, nuna epoko ŝajnas al mi ankoraŭ ne tre klaraj. Eble la Berlina Muro estis nur antaŭsigno de eĉ pli grava epokofino: la fino de la eŭrop(deven)a hegemonio super la planedo Tero.

Kelkajn privatajn rememorojn pri la Paca Revolucio en Leipzig vi povas legi en mia artikolo Akra municio. Rememorojn pri la falo de la Berlino Muro mi ne havas. Malgraŭ ĝia historia graveco tiu evento ne tuŝis mian koron. Poste iu provis konvinki min, ke tiam mi fariĝis “libera”. Sed evidente ni havis diversajn komprenojn de libereco. Jes, dum la Malvarma Milito estis pli komplike transiri la okcidentan limon de GDR. Tamen, rigardu mapon de Eŭrazio: okcidenta Eŭropo estas nur eta postaĵo de grandega kontinento. Kial mi sentu klaŭstrofobion, se la mondoparto oriente de la Fera Kurteno vastas ĝis Pacifiko? Eble mi tiam malpli kontentus, se okcidenta Eŭropo same interesus min kiel orienta Eŭropo kaj Siberio. Tiel ne estis kaj tial la falo de la Berlina Muro al mi estis nura gazeta novaĵo. Nur post preskaŭ du monatoj mi mem vizitis Okcidentan Germanion (fakte Okcidentan Berlinon, kiu oficiale ne apartenis al FRG).

Manko de rememoro ne melhelpu festadon! Mi solenis la Murofeston en operejo (jam dimanĉe, hieraŭ). La artistoj havis vere spritan ideon. Dediĉe al la Paca Revolucio ili surscenigis operon pri fiaskintaj revolucioj laŭ metodo de socialisma realismo: Al gran sole carico d’amore de Luigi Nono. Verŝajne nur malmultaj konas tiun komponiston kaj tiun operon; tamen li famas inter fakuloj. Fakte mi ne estas fakulo. Intelekte mi ne komprenas muzikon; mi komprenas ĝin nur naive. Mi ne kapablas legi partituron kaj ne ludas instrumenton krom trilfajfilo. Tamen, mia naiveco ŝajne helpas kontraŭ antaŭjuĝoj, ĉar miaj muzikaj preferoj ofte kongruas kun tiuj de la fakuloj. Mi ŝatas tiel nomatan “seriozan” muzikon. Ne nur klasikan muzikon, sed ankaŭ la Novan Muzikon, kies plej fama komponisto estis Arnold Schönberg.

Luigi Nono (1924—1990) laŭdire verkis serian muzikon, sed kiel naivulo mi ne povas prijuĝi, ĉu Al gran sole carico d’amore estas tipa ekzemplo de seria muziko. La muzikan aspekton mi povas priskribi nur malklare: la sonoj promenis tra la spaco, aperis apenaŭ rimarkeblaj nuancoj, kelkfoje longaj silentoj. Necesis la plenaj fortoj de la operejo: granda orkestro (kun unu ĉef- kaj du teledirigentoj), 20 solistoj, malgranda koruso, granda koruso kaj sonbendo (sonbendaj sonoj oftas ĉe Nono). Mi supozas, ke la muzikan parton de tiu avangarda opero ankaŭ fakuloj komprenas nur post plurfoja lego de la partituro.

La opera titolo Al gran sole carico d’amore (Sub la granda suno de amo ŝarĝita) estas itala traduko de verso el poemo de Rimbaud: Le Mains de Jeanne-Marie (La manoj de Jeanne-Marie). La literatura figuro Jeanne-Marie de Rimbaud havis realan modelon: Luise Michele (1830—1905), elstara gvidanto de la Pariza Komunumo en 1871. Ŝi batalis precipe kontraŭ la subpremo de virinoj. Virinoj estas la plej gravaj figuroj de la opero. Ĝi rakontas pri revolucioj el la vidpunktoj de virinoj. Sufiĉe malofta vidpunkto en historiaj libroj.

Temas pri jenaj historiaj eventoj: la Pariza Komunumo, la Rusa Revolucio de 1905, la Laboristaj Ribeloj en Turino post 1950, la gerilaj bataloj en Kubo kaj Bolivio, la Vjetnama Milito. Same realaj estas multaj figuroj de la opero: kantas aŭ parolas ekzemple Marx, Lenin kaj Fidel Castro per originalaj tekstoj. Se la tekstoj fariĝas tro sekaj, la reĝisoro prezentigas ilin kiel pupteatraĵojn.

En la opero la revolucioj ne sinsekvas kronologie. La tuta historio ŝajnas daŭre aktuala kaj samtempa. La enhavo de Al gran sole carico d’amore ne bazas sur fablo, sed sur kelkaj ideoj. La plej grava ideo, kiu aperas plurfoje kaj elstare, estas admono: Pensu memstare! Ĉiuj spektantoj ricevis ankaŭ ruĝan karteton kun la surskribo: Pensu memstare!

Akra municio

nikolai-interne

Mi hezitas temigi lingvajn demandojn. Fakte ili interesas min, sed mi havis profesoron pri la angla lingvo (nek anglo nek skoto nek usonano nek aŭstraliano ktp., sed bulgaro), kiu mokis, ke li perdis la intereson pri Esperanto, ĉar esperantistoj uzis Esperanton nur por paroli pri Esperanto. Kvazaŭ ne ekzistus temoj pli gravaj. (Li instruis nin pri diversaj specoj de anglaj marmeladoj. Eble ankaŭ pri io alia, sed tion mi ne plu memoras.)

Malgraŭ tiu moko enkape, mi nun cerbumas pri lingvaĵo. Mi volas traduki germanan frazon, kiun mi ne plene memoras. Mi certas nur pri tri vortoj: scharfe Munition ausgeben. Eble tio jam estis la plena frazo. En la germana tio sufiĉas por ordono: Scharfe Munition ausgeben! Ĉu tia aŭ simila, mi aŭdis tiun frazon antaŭ 20 jaroj, en la 9-a de oktobro 1989, proksimume inter la 4-a kaj la 5-a posttagmeze. Mi alvenis per trajno en la grandega stacidomo de Leipzig. Onidire la ŝoseoj en la urbon estis fermitaj de tanka regimento. Poste mi neniam legis konfirmon de tiu onidiro. Ĉiukaze mi ne estis dubinta, ke mia trajno atingos ĝustatempe la stacidomon en la centro de Leipzig. Certe neniu germana potenco aŭdacus ĝeni la fervojan ordon. Do, mi atingis la stacidomon kaj malrapide promenis al ĝia Okcidenta Halo. Tie, sur granda ŝtuparo, mi vidis grupetojn de viroj en neoftaj, imponaj uniformoj. Ili apartenis al la Ministerio pri Ŝtata Sekureco, kiu havis en la germana la njo-nomon Stasi. Mi proksimiĝis al la grupeto kun la ŝajne plej grava ulo por iomete atendi kaj aŭskulti, kion ili babilas. Kaj jen: la gravulo ordonis en sian radiokomunikilon la frazon, kiun mi volas traduki: “Scharfe Munition ausgeben!” Ausgeben: disdoni. Munition: municio. Sed kiel mi traduku scharfe Munition? Laŭvorte ĝi estas: akra municio. Eble tio jam kompreneblas. Akra en tiu senco signifas: vere funkcianta, kapabla mortigi, ne nur ekzerca.

El la stacidomon mi promenis al Nikolaikirche, Preĝejo de Sankta Nikolao. En ĝi kaj en Sankta Tomaso antaŭ jarcentoj laboris Johann Sebastian Bach. Antaŭ 20 jaroj gravis tie la Preĝoj por Paco. Kiel ateisto mi kompreneble ne preĝas, sed Preĝoj por Paco en Sankta Nikolao estas aranĝoj kun politika-kultura valoro. Ili okazas ekde 1982 ĉiulunde je la 17-a horo (krom en ferioj). En lundo, la 9-an de oktobro 1989 mi tamen ne sukcesis partopreni, ĉar la preĝejo plenplenis. Interalie ĝi plenis de kelkaj cent ideologie harditaj membroj de la reganta ŝtata partio. Poste la pastro de Sankta Nikolao, Christian Führer, rakontis amuzite, ke li speciale ĝojis pri tiuj maloftaj gastoj, ĉar tiel ili povis aŭdi “la vorton de dio”. La vorton dio la simpatia pastro probable majuskligus.

Plenplenis de homoj ne nur la preĝejo, sed ankaŭ la stratoj kaj la placo ĉirkaŭ ĝi. Post fino de la Preĝo por Paco la partoprenintoj nur malfacile povis eliri la preĝejon. Sed tiu problemo daŭris ne longe, ĉar la amaso ekmovis. La unuaj homoj komencis tiel nomatan Lundan Demonstracion. Lundaj Demonstracioj tra la centro de Leipzig okazis jam de kelkaj semajnoj, sed en la 9-a de oktobro evidentis io nova: demonstraciis multege pli da homoj. Laŭdire estis 70 000. Ni postulis reformon de socialismo laŭ inspiro de Gorbaĉov en Sovetunio, ni kantis La Internacion kaj vokis frapfrazojn kiel La popolo estas ni kaj Sen perforto!

Tiu ĉi Lunda Demonstracio en Leipzig estis decida turnopunkto kaj ŝanĝis la politikon en GDR. Post la demonstracio abdikis la ŝtatestro, post monato falis la Berlina Muro, post jaro unuiĝis la du Germanioj. Kvankam mi mem partoprenis tiun historian eventon, mi scias pri ĝi ne multon pli ol aliaj. Kelkajn bildojn kaj emociojn mi certe ne forgesos, sed multajn faktojn ankaŭ mi scias nur el historiaj libroj. Hodiaŭ legeblas pri la Paca Revolucio, sed antaŭ 20 jaroj mi ne sciis, ĉu ĝi restos paca. Mi marŝis en la dua vico, kaj kredu min: mi cerbumis ne pri la traduko de scharfe Munition.

Nikolaikirche

Sankta Nikolao en Leipzig. La memoriga monumento sur
la placo aspektas kiel la internaj kolonoj de la preĝejo.

Elekto en Germanio

Parlamenta domo en Berlino

Ŝtatestro de Germanio

Ĉu vi estas negermano kaj scias parkere la nomon de la plej altranga germana politikisto? Se vi respondis: “Angela Merkel”, tio estas eraro. Ŝi estas Federacia Kanceliero. Jes, la kanceliero gvidas la politikon de Germanio, do estas la plej grava, ĉar plej potenca politikisto. Tamen, la Federacia Kanceliero havas nur la trian rangon laŭ ŝtata hierarkio. La duan havas la Prezidanto de la Federacia Parlamento. Kaj la unuan rangon havas la Federacia Prezidanto.

La aktuala prezidanto de Germanio nomiĝas Horst Köhler. Onta prezidanto, kiu oficos ekde julio dum kvin jaroj, estis elektita hodiaŭ.

Senpotenca pro sperto

En Germanio la prezidanto estas preskaŭ senpotenca. Ĝi estas ofico precipe reprezenta, simile al reĝo en reprezenta monarkio.

La senpotenco originas el spertoj pri la Vajmara Respubliko, la unua demokratio en Germanio, kiu fiaskis post nur 14 jaroj en 1933. Tiu respubliko havis tre potencajn prezidantojn. La lasta, Paul von Hindenburg, dum kelkaj jaroj regis kvazaŭ diktatoro. Li estis elstara idioto, fierante neniam esti leginta libron krom Biblio kaj la armea regularo. La popolo mokis lin ‘banejestro’, ĉar iam li stultumis: “La milito agrablis al mi kiel kuracbanado.” Temas pri la Unua Mondmilito, dum kiu mortis ĉirkaŭ 17 milionoj da homoj. En 1933 Hindenburg nomumis kanceliero Hitleron, kiu post malmultaj monatoj faris el ŝajna demokratio realan diktaturon.

Pro tiuj spertoj la nunaj Federaciaj Prezidantoj ricevis per la postmilita konstitucio nur tre malmultan potencon. Eĉ senperan elekton fare de la civitanoj oni rifuzas, ke la prezidanto ne ricevu legitimaĵon por uzurpo de plia potenco.

La Federacian Prezidanton elektas Federacia Kunveno. Elekto de ŝtatestro estas la sola tasko de tiu kunveno. Ĝi konsistas je unu duono el ĉiuj membroj de la Federacia Parlamento kaj je alia duono el diversaj homoj (ne nepre politikistoj), kiujn elektis la parlamentoj de la 16 federaciaj landoj. Hodiaŭ okazis la 13-a Federacia Kunveno, kaj ĝi havis 1224 membrojn.

Rezulto

Horst Köhler

Horst Köhler

Elekteblis kvar kandidatoj, el kiuj nur du havis realan ŝancon: Horst Köhler kaj Gesine Schwan. Krome kandidatis la tre neprezidanteca aktoro Peter Sodann, kiun subtenis nur la partio La Maldekstro, kaj Frank Rennicke, kiun subtenis du naziaj partioj.

Venkis Horst Köhler, la nuna prezidanto, kiu kandidatis por dua oficperiodo. Jen la finaj rezultoj:

  1. Horst Köhler: 613 voĉoj
  2. Gesine Schwan: 503 voĉoj
  3. Peter Sodann: 91 voĉoj
  4. Frank Rennicke: 4 voĉoj

Horst Köhler ricevis la necesan absolutan plimulton jam en la unua voĉdonado. Tio iomete surprizis. Oni ja supozis lian venkon, sed ne tiom rapidan. Lia ĉefa kontraŭulo, Gesine Schwan, subtenata de socialdemokratoj kaj verduloj, jam antaŭ kvin jaroj kandidatis kontraŭ Köhler. Tiam ŝi sukcesis konvinki ankaŭ kelkajn el ‘la burĝa tendaro’, kiu normale voĉdonas por Köhler. Lian ĉijaran rapidan venkon enfluis eble ankaŭ la strategio de la burĝaj partioj, membrigi malpli da normalaj homoj al la Federacia Kunveno, por ricevi venkon pli certan ol antaŭ kvin jaroj. Profesiaj politikistoj estas pli kalkuleblaj, ĉar ili pli kutime sekvas la ordonojn de siaj partiaj komandantoj.

Aldono je 2009-05-24: Jen samtema artikolo de Stephan B. Webanck.