Nesukcesa trompo

Peter Turrini. Fotis: Astrid Bartel

Peter Turrini. Fotis: Astrid Bartel

Peter Turrini estas verkisto fama en Aŭstrio. Jen anekdoto el Twitter:

Peter Turrini verkis por juna amikino esejon kiel lernejan taskon: “Realismo aŭ naturalismo en la verkaro de Turrini”. Ŝi ricevis la noton “4”. (En Aŭstrio “5” estas la plej malbona.)

Lignofajro en Ercmontaro, eksplodoj ekster Parizo kaj Higgs-bosono en boteleto

CMS Higgs-event

Novjaron mi kutime bonvenigas kun amikoj en Ercmontaro. Tie ni renkontiĝas en malnova vilaĝa domo kaj festas en ĝia ĝardeno ĉirkaŭ granda lignofajro.

Neniu el nia amika rondo kunportas artfajraĵojn. Tamen ankaŭ nia jarŝanĝo ne pasas sen eksplodoj, ĉar la vilaĝa junularo noktomeze pafas ĉiujare ĉirkaŭ mil eŭrojn en la ĉielon.

Ĉijare partoprenis du francoj, kiuj iam studis en Germanio. Unu vivas nun en Parizo kaj rakontis, ke tie piroteknikaĵoj estas malpermesataj pro tro multaj akcidentoj kaj krimoj. Do, tiu Parizano spertis en tiu montara vilaĝeto eble pli laŭtan spektaklon ol li estus spertinta en sia metropolo Parizo.

La supra bildo tamen ne montras artfajron en Ercmontaro (mi ne fotis). Ĝi ilustras interagon de Higgs-bosono. La alia franco esploras kiel fizikisto ĉe CERN, kie tiu partiklo pasintjare estis malkovrita. Venontfoje li kunportos kiel suveniron almenaŭ unu Higgs-bosonon en boteleto. Tion li promesis.

Hoplofobio

"Man with guns" graffiti

Mi lernis novan pseŭdosciencan vorton: hoplophobia. Ĝi signifu “psikan malsanon kun neracia timo kontraŭ armiloj”. Inventis ĝin usona armilo-propagandisto.

Kiel traduki tiun pseŭdosciencan vorton? Plej komprenebla estus “armilotimo”. Tamen fipropagando ne celas kompreneblecon, sed blufon. Do konvenas neologismo: hoplofobio.

Turistoj kiel politikaj reprezentantoj

leganto en Maroko

En Twitter mi sekvas la pepojn de @Philoponus. Tiu estas Christian Koellerer el Vieno, kiu nuntempe faras grupan studvojaĝon tra Maroko. Jen traduko de mesaĝo el la urbeto Ouarzazate (Varzazato), rande de la dezerto:

Eta, sed laŭtvoĉa manifestacio antaŭ nia hotelo en Ouarzazate. Kiel mi komprenas, por pli da laborpermesoj en Eŭropo.

Unuavide tiuj manifestaciantaj afrikanoj ŝajnas naivaj, ĉar ili supertaksas la potencon de ordinaraj eŭropaj turistoj. Aliflanke ankaŭ ni en riĉa Eŭropo naivas rilate al la gravegaj ekonomiaj problemoj ekster nia armile ŝirmita mondeto.

Amaskomunikiloj en Germanio kutime ne raportas pri tiaj protestoj en marokaj urbetoj. Pri Ouarzazate mi legis la unuan fojon. Tamen mi jam nekonscie vidis ties pejzaĝon en kinejo, ĉar multaj famaj filmoj estis produktitaj tie. Ekzemple la plurlingva filmo Babel pri problemoj de internacia komunikado.

Käthe Reichel

Bundesarchiv Bild 183-1989-1104-012, Berlin, Demonstration, Käthe Reichel

Pasintan nokton mortis Käthe Reichel. Probable vi ne konas ŝian nomon, krom se vi fakas pri germanaj aktoroj aŭ pri Bertolt Brecht. Käthe Reichel estis — se mi neniun forgesis — la laste mortinta amatino de Brecht.

Kiam mi konsciiĝis pri tiu fakto, mi mem surpriziĝis, ĉar Brecht mortis jam antaŭ longa tempo, en 1956, dek jarojn antaŭ mia naskiĝo. Tio montras ne nur rimarkindan aĝodiferencon inter ambaŭ, sed ankaŭ la relative mallongan vivon de Brecht (58 jaroj) kaj la relative longan vivon de Reichel (86 jaroj).

Käthe Reichel estis aktoro, precipe en teatro. Ŝi rolis ankaŭ en multaj germanlingvaj filmoj, en kiuj ŝi parolis per nekutime malforta, persone tipa voĉo. Tia voĉo ŝajne konvenis al ŝia neforta staturo. Tamen, unufoje mi aŭdis ŝin en la reala vivo: dum politika demonstracio. Tiam ŝi surprizis min per veke forta voĉo de teatra aktoro, kiu konvenis por alvoko dum politika protesto. Multfoje ŝi utiligis sian famon por aŭdigi popolajn postulojn je homaj rajtoj kaj justa paco en la mondo.

Nova televida projekto el Brazilo

Jen bela ekzemplo, kion kapablas profesiulo sen profesia buĝeto!

 

Fábio Monteiro, la aŭtoro de la filmo, estas laŭ siaj propraj vortoj “nova esperantisto”. Tamen li parolas Esperanton pli bone ol multaj malnovaj esperantistoj, kiuj dum jardekoj okupiĝis pri misiado, sed ial forgesis mem apliki nian lingvon.

Legu pli pri la filmeto kaj pri la intencoj de la aŭtoro en la reta taglibro de Fábio Monteiro!

Aŭtora intenco kaj leganta imago

Ĉio estas teksto. Verdigu ĝin!

En komentario al artikolo pri Herta Müller demandis Inga Johanson, ĉu ekzistas tekstoj de ŝi en Esperanto. Mi ne sciis, nek serĉis. Tamen, hodiaŭ mi hazarde trovis etan rakonton de Herta Müller en la ret-revuo Mirmekobo (numero 19, junio 2012, paĝoj 26-27), kiun redaktas Donald Broadribb. La teksto estas vestita per titolo “La lakto”. Tradukis ĝin Júlia Sigmond.

Kvankam “La Lakto” ricevis la genro-indikon “rakonteto”, mankas al ĝi ecoj de individua teksto, ioma rakonta fermiteco. Multon la leganto devas diveni. Tion la aŭtoro eble intencis, eble ne. Mi dubetas. Fakte la rakontitaj okazaĵoj devenas el la unua romano de Herta Müller “La homo estas granda fazano en la mondo” (germane “Der Mensch ist ein großer Fasan auf der Welt”). En la rakonta teksaĵo de la romano la okazaĵoj pli bone kompreneblas, ĉar pli vastas la kunteksto. Do, ĉu la publikigita traduko kontraŭas la aŭtoran intencon kaj fuŝprezentas al ni apenaŭ kompreneblan rakonton? Mi ne certas. Eble mi dubetas malprave. Mi ne scias, ĉu jam Herta Müller elŝiris la teksteron el sia romano kaj publikigis ĝin ie kiel memstaran rakonton. Bedaŭrinde mankas indiko de la fonto ĉe la traduko.

Kiel ajn! La aŭtora intenco ne gravas pli ol leganta imago.